Quân đội các nước Châu Âu hiện vẫn phụ thuộc vào Mỹ trong các lĩnh vực như trinh sát, xác định mục tiêu và phòng không. (Ảnh: IMAGO/Bihlmayerfotografie)
Theo chuyên gia an ninh Jana Puglierin, Châu Âu sẽ phải mất rất nhiều năm nữa mới có thể giảm bớt sự lệ thuộc vào năng lực quân sự của Mỹ. Bà nhận định rằng để đạt được mức độ tự chủ cơ bản, lục địa này cần ít nhất 5 năm chuẩn bị ráo riết. Đối với những lĩnh vực công nghệ cao như hệ thống vệ tinh và giám sát tầm xa, con số này có thể lên tới một thập kỷ hoặc lâu hơn.
Những lỗ hổng chiến lược trong hệ thống phòng thủ
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ các quân đội Châu Âu hiện đang thiếu hụt trầm trọng những nền tảng then chốt để tác chiến độc lập. Bà Puglierin, Trưởng văn phòng Berlin của Hội đồng Đối ngoại Châu Âu (ECFR), đã chỉ ra những điểm yếu chí tử mà lục địa này cần khẩn cấp khắc phục. Các lĩnh vực này bao gồm:
- Năng lực trinh sát và giám sát không gian thông qua hệ thống vệ tinh riêng biệt.
- Công nghệ xác định mục tiêu chính xác trong các điều kiện tác chiến hiện đại.
- Hệ thống phòng không tích hợp có khả năng bảo vệ toàn bộ lãnh thổ liên minh.
- Năng lực vận tải hàng không chiến lược để điều động quân lực nhanh chóng trên diện rộng.
Bà Puglierin nhấn mạnh rằng việc tự nâng cao năng lực bảo vệ không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn.
Nếu không thể tự đứng vững, Châu Âu có nguy cơ biến mình thành một dạng "lãnh thổ bảo hộ" hoàn toàn dưới quyền điều phối của một cường quốc bên ngoài. Mô hình NATO cũ, nơi các đồng minh tin tưởng tuyệt đối vào sự dẫn dắt của Mỹ, đang dần trở nên lỗi thời.
Thách thức từ sự thay đổi ưu tiên của Mỹ
Sự bất ổn trong mối quan hệ đồng minh càng hiện rõ dưới thời Tổng thống Donald Trump, người đã gây chấn động với những tuyên bố đầy tham vọng. Gần đây nhất là việc ông đề cập đến ý tưởng sáp nhập đảo Greenland thuộc Đan Mạch, một thành viên của NATO. Những động thái này khiến các đối tác Châu Âu không khỏi lo ngại về tính ổn định của các cam kết phòng thủ chung.
Ngay cả khi thời kỳ của Donald Trump khép lại, cục diện thế giới cũng khó có thể quay trở lại như trước đây.
Ưu tiên chiến lược của Mỹ đang dần dịch chuyển sang những khu vực khác, và người dân Mỹ cũng không còn mặn mà với việc gánh vác chi phí an ninh cho các đồng minh giàu có. Người dân Châu Âu cần thức tỉnh và hiểu rằng họ phải tự chịu trách nhiệm cho an ninh cốt lõi của chính mình, đặc biệt là trong lĩnh vực vũ khí thông thường.
Bài toán về chiếc ô hạt nhân của Châu Âu
Trong các cuộc thảo luận về việc EU tự trang bị vũ khí hạt nhân, bà Puglierin vẫn giữ thái độ thận trọng và hoài nghi.
Bà cho rằng kho vũ khí nguyên tử rất khó có thể thay thế hoàn toàn được "chiếc ô hạt nhân" khổng lồ mà Mỹ đã giăng ra bấy lâu nay. Việc các quốc gia riêng lẻ tại Châu Âu tự phát triển vũ khí hạt nhân cũng bị coi là một bước đi mạo hiểm và kém hiệu quả.
Thay vào đó, chuyên gia này đề xuất một hướng đi thực dụng hơn thông qua sự hợp tác chặt chẽ với hai cường quốc hạt nhân tại khu vực. Pháp và Vương quốc Anh được kỳ vọng sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng một khả năng răn đe chung cho toàn lục địa. Đây được xem là giải pháp khả thi nhất để củng cố sức mạnh mà không gây ra sự chia rẽ trong nội bộ liên minh.
Hiện tại, nước Đức không sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng vẫn đóng góp vai trò quan trọng trong hệ thống răn đe của NATO.
Đức cung cấp các máy bay chiến đấu có khả năng mang bom hạt nhân của Mỹ đang lưu trữ trên lãnh thổ của mình để sẵn sàng ứng phó khi có biến cố. Tuy nhiên, sự nghi ngại về lòng tin dưới thời Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy những nhà lãnh đạo như Emmanuel Macron thúc giục xây dựng một "lá chắn hạt nhân" thuần túy của người Châu Âu.
Phạm Hương - Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo ntv
© 2026 | Tạp chí NƯỚC ĐỨC