Các cuộc tranh luận về hôn nhân xuyên văn hóa thường phản ánh nỗi lo của cha mẹ Việt về việc con cái 'mất gốc' và đứt gãy văn hóa. Thực tế xã hội phức tạp hơn, cho thấy hạnh phúc hôn nhân chủ yếu đến từ sự tôn trọng, thấu hiểu, chứ không phụ thuộc vào quốc tịch của người bạn đời.
Cuộc tranh luận về hôn nhân xuyên văn hóa
Trong một buổi sinh hoạt cộng đồng người Việt vài năm trước, chủ đề “con cái lấy vợ, lấy chồng người Việt hay người nước ngoài” đã tạo ra một cuộc tranh luận sôi nổi. Đây không phải đề tài mới, mà thường xuyên xuất hiện trên mạng xã hội dưới nhiều hình thức: từ tâm sự phụ huynh lo lắng cho đến các cuộc bình luận kéo dài. Quan điểm chia thành hai nhóm rõ rệt: một bên cho rằng lựa chọn hôn nhân thuộc về con cái miễn là con hạnh phúc, bên còn lại lo ngại việc kết hôn với người nước ngoài sẽ dẫn đến “xa gia đình”, “mất gốc” và đứt gãy văn hóa, tâm linh.
Không khó để bắt gặp những câu hỏi trên Facebook như: “Sau này nó lấy Tây rồi, mình có khác gì người dưng?” hay “Giỗ chạp ai lo, con cháu có còn nhớ tổ tiên không?”. Những lo lắng này không phải vô cớ xét về mặt tâm lý, bởi với nhiều gia đình Việt, hôn nhân không chỉ là chuyện của hai người trẻ mà còn gắn chặt với dòng họ, truyền thống và cảm giác “còn – mất” của cha mẹ.
Thực tế xã hội vượt ngoài định kiến
Tuy nhiên, thực tế xã hội lại phức tạp hơn nhiều so với những lo lắng ban đầu. Nhiều gia đình từng phản đối gay gắt việc con yêu người nước ngoài, nhưng sau này chính họ lại thường xuyên khoe ảnh cháu ngoại trên mạng, kèm theo những dòng chú thích rất hiện đại. Ngược lại, không ít trường hợp hôn nhân giữa người Việt với nhau lại gặp bế tắc kéo dài, chủ yếu vì mâu thuẫn giữa hai bên gia đình – điều mà mạng xã hội thường gọi một cách châm biếm là “drama thông gia”.
Những câu chuyện đời thực cho thấy yếu tố quốc tịch không phải lúc nào cũng quyết định chất lượng hôn nhân. Có cặp đôi cùng văn hóa, cùng ngôn ngữ nhưng vẫn tan vỡ vì xung đột giá trị sống, trong khi đó nhiều gia đình Việt – Đức hay Việt – Âu lại sống ổn định nhiều năm. Con cái trong những gia đình này được chăm sóc bởi cả hai bên ông bà, thậm chí còn giữ gìn phong tục Việt khá đầy đủ.
Khoảng cách thế hệ trong quan niệm về hạnh phúc
Phần lớn nỗi lo của phụ huynh thường hướng về một tương lai rất xa: chuyện thờ cúng, ngôn ngữ, hay liệu con cháu có còn nhớ nguồn cội. Trong khi đó, thế hệ thứ hai – những người trực tiếp bước vào hôn nhân – lại quan tâm nhiều hơn đến hiện tại: sự tôn trọng, khả năng đồng hành và chất lượng cuộc sống hàng ngày. Khoảng cách này, nếu không được lấp bằng đối thoại, rất dễ biến thành áp lực vô hình cho con cái.
Một nghịch lý thú vị từ các cuộc thảo luận trên mạng là cùng một phụ huynh có thể phản đối dữ dội chuyện con lấy người nước ngoài, nhưng lại sẵn sàng chia sẻ các bài viết về “tôn trọng lựa chọn cá nhân” hay “đừng sống cuộc đời thay con”. Sự mâu thuẫn này không hẳn là giả tạo, mà phản ánh một quá trình chuyển đổi nhận thức chưa hoàn tất trong xã hội.
Chấp nhận hạnh phúc đa dạng
Cũng cần thừa nhận rằng hôn nhân xuyên văn hóa không phải lúc nào cũng dễ dàng. Khác biệt về ngôn ngữ, thói quen sống và hệ giá trị đòi hỏi nhiều thời gian để thích nghi, nhưng điều này đúng với mọi cuộc hôn nhân chứ không chỉ riêng trường hợp “dâu rể Tây”. Vấn đề nằm ở khả năng chuẩn bị và sự hỗ trợ, hơn là ở quốc tịch của người bạn đời.
Nhìn vào thực tế đời sống của cộng đồng người Việt ở nước ngoài, một điều khá rõ là thế hệ con cái dù kết hôn với ai, phần lớn vẫn duy trì mối liên kết với gia đình theo cách riêng của họ. Mối liên kết này có thể không giống hoàn toàn với hình dung của cha mẹ, nhưng không hẳn là “mất gốc” như nhiều nỗi sợ từng được phóng đại.
Có lẽ, thay vì đặt câu hỏi “lấy Tây hay lấy ta tốt hơn”, xã hội và đặc biệt là các bậc phụ huynh cần đặt một câu hỏi thực tế hơn: liệu chúng ta đã sẵn sàng chấp nhận rằng hạnh phúc của con cái có thể mang một hình thức khác với khuôn mẫu quen thuộc hay chưa? Câu hỏi đó, nếu thành thật trả lời, có lẽ sẽ giúp nhiều gia đình nhẹ lòng hơn và mở ra những đối thoại ý nghĩa.
© 2026 | Tạp chí NƯỚC ĐỨC