Tại các hội nghị thượng đỉnh ở Brussels, Nga luôn là tâm điểm của mọi sự lo ngại. Các chính trị gia châu Âu liên tục lên án cuộc chiến tại Ukraine và coi đó là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự.
Tuy nhiên, bối cảnh chính trị toàn cầu đã thay đổi nhanh chóng sau khi Donald Trump tái đắc cử vào năm 2024. Những hành động quyết liệt của đương kim Tổng thống Mỹ đang khiến các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) rơi vào trạng thái bàng hoàng.
Sự tự tin của Washington trong các quyết sách quốc tế đang thách thức trực tiếp vai trò của Brussels.
Tổng thống Donald Trump được cho là đang thực hiện các chiến lược làm thay đổi trật tự thế giới hiện tại
Sự lúng túng của châu Âu trước các bước đi từ Washington
Sự kiện thay đổi chính quyền tại Venezuela vừa qua đã khiến EU rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Thay vì đưa ra những phản ứng mạnh mẽ về luật pháp quốc tế như đối với Nga, các chính trị gia châu Âu lại chọn cách im lặng hoặc phản ứng yếu ớt. Họ tránh nhắc đến tên của Donald Trump và chỉ đưa ra những lời kêu gọi chung chung về giải pháp hòa bình.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Thủ tướng Đức Friedrich Merz dường như đã hy vọng có thể tránh được một cuộc đối đầu trực diện. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump đã nhận thấy sự do dự này là một dấu hiệu của sự yếu kém.
Ông tiếp tục đẩy mạnh chiến lược của mình bằng cách đưa ra những tuyên bố gây sốc về chủ quyền tại khu vực Bắc Cực.
Mục tiêu tiếp theo trong chiến lược của Nhà Trắng chính là đảo Greenland. Đây không chỉ là một hòn đảo băng giá mà còn là một phần của Vương quốc Đan Mạch, đồng nghĩa với việc nó thuộc lãnh thổ của EU. Động thái này đã khiến chuông cảnh báo vang lên từ Brussels cho đến Berlin và Copenhagen.
Tham vọng đối với Greenland và cú sốc cho Liên minh châu Âu
Donald Trump tuyên bố muốn sáp nhập Greenland vì lý do an ninh quốc gia của Mỹ. Hành động này được các chuyên gia so sánh với việc Nga muốn kiểm soát các quốc gia vùng Baltic để bảo vệ cộng đồng thiểu số.
Sự khác biệt nằm ở chỗ châu Âu đã chuẩn bị cho kịch bản đối phó với Nga, nhưng họ hoàn toàn không có kế hoạch cho một kịch bản tương tự từ Mỹ.
Mỹ hiện đã có sự diện diện quân sự đáng kể tại Greenland thông qua các căn cứ của NATO. Điều này tạo ra một lợi thế chiến lược cực lớn cho Washington. Trump chỉ cần tuyên bố Đan Mạch không bảo vệ đầy đủ các khu vực của NATO để tiến hành các bước tiếp theo.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã cảnh báo rằng đây có thể là dấu chấm hết cho liên minh Đại Tây Dương.
Tuy nhiên, thực tế phũ phàng là NATO luôn chịu sự chi phối áp đảo của Mỹ. Các quốc gia EU đã không thể xây dựng được một trụ cột quân sự độc lập trong suốt nhiều thập kỷ qua.
Sự rạn nứt trong khối đồng minh đại tây dương
Nhiều quốc gia tại Đông và Bắc Âu hiện đang có nỗi sợ hãi quá lớn đối với Nga, khiến họ không dám từ bỏ NATO. Phần Lan và Thụy Điển vừa mới gia nhập liên minh, trong khi Ukraine vẫn đang nỗ lực hết mình để được trở thành thành viên. Chính vì vậy, việc mất Greenland có thể không làm sụp đổ NATO ngay lập tức, nhưng sẽ là một đòn giáng chí tử vào uy tín của EU.
Trong thời gian qua, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần khiến các nhà lãnh đạo châu Âu phải rơi vào thế bị động. Những sự kiện tiêu biểu bao gồm:
- Thỏa thuận thương mại đầy căng thẳng vào mùa hè năm 2025.
- Hội nghị thượng đỉnh song phương giữa Mỹ và Nga làm thay đổi cục diện an ninh.
- Kế hoạch hòa bình cho Ukraine do Washington đề xuất mà không thông qua sự đồng thuận đầy đủ của Brussels.
Mỗi lần như vậy, ban lãnh đạo EU đều cố gắng xoa dịu tình hình và hy vọng có thể kiểm soát được các tham vọng của Donald Trump. Tuy nhiên, sự nhượng bộ này dường như không đem lại kết quả như mong đợi.
Các tiêu chuẩn kép đang dần bộc lộ khi EU phản ứng khác biệt giữa các hành động của Nga và Mỹ.
Tương lai bất định của Liên minh châu Âu
Nếu Greenland thực sự rơi vào tầm kiểm soát của Mỹ, vai trò địa chính trị của EU sẽ bị xem xét lại một cách nghiêm túc. Ủy ban châu Âu hiện nay đang bị coi là một "con hổ giấy" khi không thể bảo vệ các nguyên tắc của mình trước sức ép từ Nhà Trắng. Thậm chí, một số người phát ngôn còn gọi các biến động chính trị do Mỹ thúc đẩy là cơ hội cho sự thay đổi dân chủ.
Câu hỏi lớn nhất hiện nay là EU sẽ phản ứng ra sao nếu Trump thực sự ra tay với Greenland?
Hiện tại, dường như chính các nhà lãnh đạo châu Âu cũng chưa có câu trả lời rõ ràng. Điều hiển nhiên là tầm ảnh hưởng và các quyết sách quyết liệt của Donald Trump đang tạo ra một sự đe dọa trực tiếp hơn đối với cấu trúc của EU.
Trong khi Putin vẫn đang sa lầy trong các xung đột tại Đông Ukraine sau nhiều năm, Trump đã chứng minh khả năng thay đổi cục diện chính trị tại các khu vực khác chỉ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, bộ máy chính trị tại Brussels vẫn dường như chỉ đang loay hoay với những nỗi sợ cũ từ phía Đông thay vì đối diện với thực tế mới từ phía Tây.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
© 2026 | Tạp chí NƯỚC ĐỨC