Châu Âu nắm quyền chỉ huy liên minh an ninh mới
Tại hội nghị thượng đỉnh các nước quyết tâm diễn ra vào ngày 6/1/2026, một quyết định lịch sử đã được đưa ra. Anh và Pháp đã cùng dẫn đầu để thiết lập một trật tự an ninh mới cho Ukraine sau chiến tranh. Trong khuôn khổ này, Mỹ chính thức không còn giữ vai trò lãnh đạo các quốc gia tự nguyện đảm bảo an ninh cho Kiev.
Hội nghị thượng đỉnh Ukraine của "Liên minh các nước sẵn sàng" tại Paris. (ảnh của liên minh / SvenSimon-ThePresidentialOfficeU | Văn phòng Tổng thống Ukraine)
Các quốc gia tham gia khẳng định rằng lực lượng đa quốc gia sẽ hoàn toàn do người Châu Âu trực tiếp chỉ đạo. Điều này đồng nghĩa với việc các thành viên liên minh không thuộc Châu Âu chỉ đóng vai trò tham gia phụ trợ.
Sự hỗ trợ từ phía Mỹ hiện nay chỉ được xem là một đề xuất thay vì là yếu tố dẫn dắt như trước đây.
Điểm đáng chú ý nhất là việc loại bỏ hoàn toàn cụm từ nghĩa vụ của Washington trong các văn bản chính thức. Điều này cho thấy Châu Âu đã sẵn sàng cho một kịch bản không có sự can thiệp trực tiếp từ Mỹ.
Đây là một sự hạ cấp vai trò có tính toán và mang đậm ý đồ chính trị từ các nhà lãnh đạo lục địa già.
Ba thay đổi cốt lõi trong vị thế của Mỹ
Sự thay đổi này được giới quan sát đánh giá là một bước đi lạnh lùng nhưng cần thiết của Châu Âu. Vai trò của Mỹ hiện nay được định vị lại qua ba điểm rõ ràng như sau:
- Châu Âu, với trục Anh và Pháp làm nòng cốt, sẽ là bên chỉ huy và ra mọi quyết định chiến lược.
- Mỹ chỉ còn ở vị trí hỗ trợ tùy chọn, có thể giúp đỡ về tình báo hoặc hậu cần nhưng không có sự ràng buộc pháp lý nào.
- Việc xóa bỏ các điều khoản về nghĩa vụ cho thấy niềm tin của Châu Âu vào cam kết an ninh của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã suy giảm nghiêm trọng.
Phản ứng của Tổng thống Donald Trump trước thực tế mới
Sau khi bị loại khỏi vai trò lãnh đạo, Trump đã có những phát biểu nhằm giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng.
Ông khẳng định Mỹ vẫn sẵn sàng cam kết tham gia đảm bảo an ninh cho Ukraine trong tương lai. Tuy nhiên, cam kết này lại đi kèm với một điều kiện mang tính giả định cao.
Trump tuyên bố Washington chỉ tham gia nếu chắc chắn rằng Nga sẽ không tìm cách xâm lược nước này một lần nữa. Khi được giới báo chí đặt câu hỏi về việc liệu Mỹ có sẵn sàng tham chiến nếu thỏa thuận ngừng bắn bị vi phạm hay không, ông đã né tránh một cách khéo léo. Ông cho rằng kịch bản xâm lược sẽ không tái diễn nên Mỹ mới đồng ý tham gia đảm bảo an ninh.
Nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng tuyên bố này là một sự né tránh trách nhiệm.
Nếu Ukraine có thể chắc chắn rằng họ không bị tấn công, họ sẽ không cần đến bất kỳ sự đảm bảo an ninh nào từ các cường quốc. Những phát ngôn của Tổng thống Donald Trump bị đánh giá là thiếu quyết liệt và mang tính đối phó hơn là thực tâm giúp đỡ.
Tương lai của Ukraine giữa các toan tính quyền lực
Dù bị đẩy ra khỏi vị trí dẫn dắt liên minh, Mỹ vẫn có những mối ràng buộc kinh tế sâu sắc với Ukraine.
Hai nước đã ký kết các thỏa thuận quan trọng về khai thác đất hiếm, một nguồn tài nguyên chiến lược. Tổng thống Donald Trump khó có thể độc quyền khai thác nguồn tài nguyên này mà không duy trì mức độ an ninh tối thiểu cho Kiev.
Hiện tại, Tổng thống Donald Trump vẫn đặt kỳ vọng vào mong muốn chấm dứt chiến tranh của phía Nga.
Tuy nhiên, khi được hỏi về thời điểm cụ thể để đạt được thỏa thuận hòa bình, ông thừa nhận bản thân không có một hạn chót nào. Mỹ cũng tái khẳng định sẽ không cung cấp hỗ trợ thêm nếu các lệnh ngừng bắn tiếp tục bị từ chối.
Sự thay đổi vị thế của Mỹ tại hội nghị lần này đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ. Châu Âu đang dần thoát khỏi cái bóng của Washington để tự xây dựng hệ thống phòng thủ riêng.
Đối với Ukraine, họ đang phải học cách cân bằng giữa một Châu Âu quyết tâm và một nước Mỹ đầy những toan tính thực dụng.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
© 2026 | Tạp chí NƯỚC ĐỨC