Nga đang "chảy máu" không quân và đà tổn thất không thể đảo ngược

Kể từ khi bắt đầu chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine, Nga đã mất hơn 150 máy bay quân sự có người lái. Những con số này không bao gồm các loại máy bay không người lái (drone) rẻ tiền hay vật tư tiêu hao. Đây là những tiêm kích, oanh tạc cơ, máy bay đánh chặn, vận tải cơ và trực thăng đắt giá bị phá hủy trên không hoặc ngay tại mặt đất.

Con số thống kê này thực sự gây chấn động giới quân sự toàn cầu. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hơn đối với Moscow không chỉ là số lượng đã mất, mà là xu hướng sụt giảm không có điểm dừng. Nga đang rơi vào tình thế tiêu tốn khí tài nhanh hơn mức họ có thể sản xuất bù đắp.

Sau 4 năm xung đột, lực lượng không quân Nga không còn đơn thuần là hao mòn tạm thời. Họ đang đối mặt với sự suy thoái về mặt cấu trúc. Khả năng đào tạo phi công và duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu đều đang bị kéo căng đến mức giới hạn.

Từ sức mạnh trên giấy tờ đến thực tế khốc liệt

Trước năm 2022, Nga tự hào sở hữu lực lượng hùng hậu với khoảng 700 đến 800 máy bay chiến đấu cánh cố định, cùng hàng trăm trực thăng các loại. Trên lý thuyết, đây là một thế lực không quân đáng gờm bậc nhất thế giới. Tuy nhiên, thực tế chiến trường đã phơi bày những lỗ hổng chết người mà Moscow cố gắng che giấu.

Những điểm yếu này bao gồm khung thân máy bay cũ kỹ, quá trình hiện đại hóa không đồng bộ và số giờ bay tích lũy của phi công quá thấp. Kể từ khi xung đột nổ ra, các dòng máy bay chủ lực đã liên tục bị ghi nhận tổn thất bao gồm:

Tiêm kích và oanh tạc cơ: Su-30SM, Su-34, Su-27, Su-24 và "sát thủ" MiG-31.
Trực thăng chiến đấu và vận tải: Mi-8, Mi-26 và Mi-28.
Máy bay vận tải hạng nặng: An-26 và nhiều dòng máy bay hỗ trợ khác.
Hệ thống hạ tầng mặt đất: Các sân bay, kho nhiên liệu và kho đạn dược liên tục bị tập kích.

Đáng chú ý, nhiều khí tài trong số này bị phá hủy khi đang đậu tại các căn cứ nằm sâu trong lãnh thổ Nga, nơi Moscow từng coi là "bất khả xâm phạm". Khoảng cách giờ đây không còn mang lại sự an toàn. Các khu vực hậu phương của Nga đã không còn là nơi trú ẩn yên ổn cho những chiếc phi cơ đắt đỏ.

Tại sao những tổn thất này lại gây đau đớn cho Moscow?

Máy bay quân sự không giống như xe tăng, người ta không thể sản xuất hàng loạt chúng chỉ trong vài tháng. Ngành công nghiệp hàng không của Nga hiện đang bị bủa vây bởi hàng loạt rào cản từ các lệnh trừng phạt quốc tế. Điều này khiến việc tiếp cận các linh kiện điện tử hàng không, cảm biến và bộ phận chính xác trở nên vô cùng khó khăn.

Nga đang phải đối mặt với thực tế là các dây chuyền sản xuất có năng lực hạn chế và không thể tăng tốc ngay lập tức. Để duy trì một số phi đội bay, họ thậm chí phải "rã xác" những chiếc máy bay cũ để lấy linh kiện thay thế. Đây là dấu hiệu rõ rệt của một hệ thống đang dần kiệt quệ về nguồn lực.

Bên cạnh đó, việc đào tạo một phi công quân sự đủ năng lực phải tính bằng năm chứ không phải bằng tuần. Mỗi khi một chiếc máy bay bị bắn hạ cùng với phi công dày dạn kinh nghiệm, đó là một mất mát không thể bù đắp về mặt nhân lực. Nga không có lực lượng dự bị tiềm tàng nào đang chờ đợi để lấp đầy những khoảng trống này.

Sự thay đổi trong cách vận hành không quân Nga

Cách Nga điều hành các hoạt động trên không hiện nay đã nói lên tất cả về sự thận trọng và lo sợ. Thay vì làm chủ bầu trời, họ đang thực hiện ít chuyến xuất kích hơn so với giai đoạn đầu. Các cuộc tấn công thường được thực hiện từ khoảng cách rất xa để tránh đi vào vùng không gian tranh chấp.

Quân đội Nga ngày càng phụ thuộc vào các loại vũ khí tầm xa để tấn công từ xa thay vì áp sát mục tiêu. Đây không phải là biểu hiện của sự tự tin hay ưu thế vượt trội. Ngược lại, đó là một chiến lược quản trị rủi ro bắt nguồn từ sự hao hụt quá lớn về khí tài.

Một lực lượng không quân từng tuyên bố thống trị giờ đây đang hành động như một kẻ nghèo túng không thể để mất thêm bất kỳ món đồ quý giá nào nữa. Sự chủ động đã nhường chỗ cho nỗi lo sợ về việc bị bào mòn thêm năng lực chiến đấu.

1 Nga Dang Chay Mau Khong Quan Va Da Ton That Khong The Dao Nguoc

Máy bay quân sự Nga đang đối mặt với sự hao mòn khủng khiếp cả về số lượng lẫn chất lượng sau thời gian dài tham chiến

Chiến lược của Ukraine và bước ngoặt không quân

Ukraine đã đạt được những kết quả đáng kinh ngạc này mà không cần đến một lực lượng không quân hiện đại theo tiêu chuẩn phương Tây. Họ đã kết hợp khéo léo giữa hệ thống phòng không nhiều tầng lớp, thiết bị bay không người lái và các đòn tập kích tầm xa. Áp lực duy trì liên tục lên các sân bay và mạng lưới hậu cần của Nga đã phát huy tác dụng.

Ukraine đã biến không quân Nga từ một lợi thế mang tính quyết định thành một nguồn tài nguyên hữu hạn đang ngày càng thu hẹp. Đây chính là bước ngoặt chiến lược trong cuộc chiến này. Lực lượng không quân Nga không còn đang phát triển, luân chuyển hay phục hồi; họ đang co lại.

Thực tế phũ phàng mà Điện Kremlin khó lòng che đậy

Cuộc chiến này đã phơi bày một sự thật nghiệt ngã: Sức mạnh không quân của Nga được xây dựng để đe dọa chứ không phải để chịu đựng một cuộc chiến tiêu hao lâu dài. Sau 4 năm xung đột, những giới hạn về công nghiệp, đào tạo và hậu cần đã lộ rõ. Những chiếc máy bay bị phá hủy hôm nay sẽ vĩnh viễn không bao giờ trở lại.

Bầu trời không sụp đổ ngay lập tức đối với người Nga, nhưng nó đang bị bào mòn qua từng chuyến bay và từng khung thân máy bay bị bắn hạ. Thời gian hiện tại không còn đứng về phía Moscow. Mỗi tổn thất mới đều kéo lực lượng không quân của họ tiến gần hơn tới điểm không thể cứu vãn.