Mỹ mở rộng tầm ảnh hưởng tại khu vực hậu Xô Viết thông qua thỏa thuận chiến lược với Azerbaijan

Hoa Kỳ đang liên tục gia tăng các hoạt động nhằm thu hẹp phạm vi ảnh hưởng của Nga tại không gian hậu Xô Viết. Washington hiện đóng vai trò là nhà đầu tư và trọng tài chính trong những lĩnh vực mà Moscow từng nắm quyền kiểm soát tuyệt đối suốt nhiều thập kỷ qua. Một sự kiện mang tính bước ngoặt vừa diễn ra tại Baku đã giáng thêm một đòn đau vào tham vọng duy trì vị thế của Điện Kremlin.

1 My Mo Rong Tam Anh Huong Tai Khu Vuc Hau Xo Viet Thong Qua Thoa Thuan Chien Luoc Voi Azerbaijan

Azerbaijan và Hoa Kỳ chính thức ký kết Hiệp định Đối tác Chiến lược nhằm thắt chặt quan hệ song phương.

Văn kiện quan trọng này đã được ký kết bởi Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Phó Tổng thống Hoa Kỳ J.D. Vance. Ông Aliyev khẳng định rằng thỏa thuận này sẽ đưa quan hệ giữa Baku và Washington lên một tầm cao hoàn toàn mới. Đây không chỉ là một văn bản ngoại giao thông thường mà còn là sự cam kết gắn bó sâu rộng trên nhiều mặt.

Nội dung trọng tâm của hiệp định đối tác mới

Hiệp định vừa được ký kết bao phủ một phạm vi rộng lớn các lĩnh vực hợp tác quan trọng giữa hai quốc gia. Sự hiện diện của Mỹ tại đây cho thấy quyết tâm của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong việc tái thiết lập trật tự tại khu vực này. Các nội dung chính bao gồm:

Hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực an ninh quốc gia và các chiến dịch chống khủng bố quốc tế.
Phát triển hạ tầng năng lượng và thực hiện các hợp đồng mua sắm quốc phòng hiện đại.
Thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào các ngành công nghiệp mũi nhọn.
Thảo luận về dự án hành lang vận tải TRIPP, nhằm kết nối Azerbaijan với vùng Nakhchivan thông qua lãnh thổ Armenia.

Dự án hành lang TRIPP được xem là một đòn giáng mạnh về mặt chiến lược đối với cả Nga và Iran. Mục tiêu của dự án là tạo ra một con đường vận tải xuyên suốt mà không cần phụ thuộc vào sự kiểm soát của Moscow hay Tehran. Điều này giúp Azerbaijan tự chủ hơn trong việc kết nối giao thương quốc tế.

Sự sụp đổ của hệ thống ảnh hưởng do Nga xây dựng

Trong hơn 30 năm qua, Nga đã nỗ lực ràng buộc Azerbaijan, Armenia và các quốc gia Trung Á thông qua tài nguyên năng lượng và các liên minh kinh tế. Tuy nhiên, hệ thống kết nối này đang có dấu hiệu tan rã nhanh chóng theo hiệu ứng domino. Điện Kremlin đang phải đối mặt với thực tế là các đồng minh cũ đang dần rời xa vòng tay của mình.

Những gì đang xảy ra tại khu vực Nam Caucasus chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh địa chính trị lớn hơn. Kể từ khi dồn lực vào cuộc chiến tại Ukraine, Nga đã mất dần các nguồn lực cần thiết để duy trì tầm ảnh hưởng ở nhiều khu vực cùng lúc. Những tổn thất về vị thế đã xuất hiện rõ rệt tại Syria, Venezuela và hiện đang lan sang cả Armenia lẫn Azerbaijan.

Trong khi đó, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang tích cực vun đắp mối quan hệ với Belarus và Kazakhstan. Washington đang mở rộng sự hiện diện tại Trung Á và tăng cường các kênh liên lạc mật thiết với chính quyền Minsk. Việc Nga không còn khả năng bao quát tất cả các điểm nóng đã tạo điều kiện cho Mỹ khai thác triệt để các khoảng trống quyền lực.

Vai trò trọng tài quốc tế của Hoa Kỳ

Kết quả là lý thuyết của Điện Kremlin về các khu vực ảnh hưởng độc quyền đang dần sụp đổ trước mắt. Các cuộc xung đột dai dẳng trước đây đang bắt đầu được giải quyết mà không cần đến sự tham gia của phía Nga. Mỹ đang từng bước xây dựng một cấu trúc an ninh và kinh tế mới ngay trên những gì còn sót lại từ ảnh hưởng của Moscow.

Tổng thống Donald Trump đã chứng minh vai trò trọng tài chính khi hòa giải thành công những bên từng coi nhau là kẻ thù. Trước đây, Armenia và Azerbaijan luôn trong tình trạng căng thẳng quân sự và Nga thường tự coi mình là bên trung gian duy nhất. Tuy nhiên, chính ông Trump đã đứng ra dàn xếp hòa bình, ký kết các thỏa thuận với cả hai nước để thay thế vai trò của Nga.

Armenia và bước đi thoát ly khỏi sự lệ thuộc năng lượng

Armenia cũng đang có những chuyển dịch mạnh mẽ khi chấp nhận khoản đầu tư trị giá 9 tỷ đô la từ phía Mỹ. Đây là một phần trong kế hoạch chiến lược nhằm giúp Yerevan thoát khỏi sự kìm kẹp của Moscow. Phó Tổng thống J.D. Vance đã ký thỏa thuận hợp tác năng lượng hạt nhân dân sự với Armenia để thực hiện mục tiêu này.

Khoản đầu tư khổng lồ này sẽ giúp Armenia tìm kiếm giải pháp thay thế cho Nhà máy điện hạt nhân Metsamor. Đây là công trình được xây dựng từ thời Liên Xô và hiện vẫn đang phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhiên liệu hạt nhân từ Nga. Việc thay đổi nguồn cung năng lượng được coi là một thất bại chiến lược cay đắng đối với Điện Kremlin tại khu vực này.