. Những thay đổi đột ngột và mạnh mẽ trong cấu trúc thượng tầng tại Caracas đang khiến Moscow rơi vào thế bị động hoàn toàn.
Nga đang đứng trước rủi ro mất mát khoản đầu tư trị giá 17 tỷ USD sau những biến động chính trị mạnh mẽ tại Venezuela.
Những ranh giới mong manh về pháp lý quốc tế
Theo các báo cáo từ giới phân tích quốc tế, sự can thiệp của Mỹ dẫn đến việc chấm dứt quyền lực của ông Nicolás Maduro đã làm nảy sinh nhiều tranh cãi pháp lý.
Tiến sĩ Mateusz Piątkowski từ Đại học Łódź nhận định rằng các hoạt động này có thể bị coi là vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Đây là một vấn đề cực kỳ phức tạp và nhạy cảm trong hệ thống luật pháp quốc tế đương đại. Ông Piątkowski lập luận rằng các cáo buộc về tội danh buôn bán ma túy không nghiễm nhiên cho phép thực hiện hành động quân sự chống lại một quốc gia có chủ quyền.
Ngay cả khi các bằng chứng được chính quyền Washington đưa ra là xác thực, việc can thiệp vẫn cần tuân thủ các quy tắc quốc tế chặt chẽ.
Cách tiếp cận mang tính áp đặt này có thể tạo ra những tiền lệ nguy hiểm cho nhiều khu vực khác trên thế giới.
Việc thay đổi một chính phủ dưới danh nghĩa chiến dịch chống ma túy có nguy cơ làm hạ thấp các tiêu chuẩn cho các cuộc can thiệp trong tương lai. Đối với Nga, những cuộc tranh luận pháp lý này đóng vai trò đặc biệt quan trọng để bảo vệ các lợi ích chiến lược.
Chúng định nghĩa lại các quy tắc mà theo đó, những đối tác thân thiết của Moscow có thể bị nhắm mục tiêu bất cứ lúc nào.
Sự sụp đổ của một đồng minh chiến lược then chốt
Trong nhiều thập kỷ, Venezuela luôn được coi là một trong những đối tác trung thành và quan trọng nhất của Nga bên ngoài không gian hậu Xô Viết.
Do đó, việc ông Maduro bị phế truất được xem là một thất bại chiến lược rõ ràng và đau đớn đối với Điện Kremlin. Mối quan hệ thân thiết giữa hai quốc gia vốn dựa trên nền tảng hỗ trợ quân sự và chính trị chặt chẽ qua nhiều thời kỳ.
Bộ Ngoại giao Nga đã chính thức bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về các cuộc tấn công nhắm vào lãnh thổ và chủ quyền của Venezuela.
Moscow đồng thời lên tiếng kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho ông Maduro và vợ là bà Cecilia Flores. Cả hai hiện đang phải đối mặt với nguy cơ nhận án tù chung thân tại Hoa Kỳ với nhiều cáo buộc hình sự đặc biệt nghiêm trọng.
Dù các thông cáo báo chí từ Moscow mang giọng điệu kiềm chế, nhưng nó không thể che giấu được sự lo lắng tột độ trong giới chính trị Nga.
Các quan chức đang phải khẩn trương đánh giá lại toàn bộ mạng lưới ảnh hưởng của mình tại khu vực Mỹ La-tinh sau biến cố này. Việc mất đi một điểm tựa vững chắc như Venezuela sẽ làm suy yếu đáng kể vị thế địa chính trị của Nga tại Tây Bán cầu.
Khối tài sản khổng lồ đứng trước nguy cơ bị xóa sổ
Cú sốc địa chính trị này đi kèm với những rủi ro tài chính cực kỳ lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách quốc gia của Nga.
Hãng tin Reuters ước tính rằng từ năm 2006 đến 2017, Nga đã đổ khoảng 17 tỷ USD vào các dự án tại Venezuela. Khoản tiền khổng lồ này bao gồm các khoản cho vay trực tiếp và các danh mục đầu tư trọng điểm vào tập đoàn dầu khí nhà nước PDVSA.
Dưới đây là một số rủi ro tài chính trọng yếu mà phía Nga đang phải đối mặt trong giai đoạn chuyển giao quyền lực đầy biến động:
- Các khoản nợ chính phủ khổng lồ có nguy cơ không được chính quyền mới công nhận hoặc bị đình chỉ thanh toán vô thời hạn.
- Các hợp đồng khai thác dầu khí dài hạn giữa tập đoàn PDVSA và các công ty năng lượng Nga có thể bị đơn phương hủy bỏ.
- Toàn bộ tài sản cố định và hạ tầng đầu tư tại thực địa có khả năng bị quốc hữu hóa hoặc chuyển nhượng cho các tập đoàn phương Tây.
- Sự mất kiểm soát hoàn toàn đối với các dự án khai thác chung do sự thay đổi đột ngột của đội ngũ nhân sự quản lý cấp cao tại địa phương.
- Khi trật tự chính trị cũ sụp đổ, tầm ảnh hưởng kinh tế của Moscow tại đây cũng gần như tan biến chỉ trong thời gian ngắn. Những tài sản từng được bảo vệ bởi lòng trung thành và các thỏa thuận dầu khí giờ đây trở nên vô cùng mong manh.
- Chúng dễ dàng bị đưa ra đàm phán lại hoặc bị tiếp quản bởi chính quyền mới do Washington hậu thuẫn mạnh mẽ.
Hợp tác quân sự và gánh nặng nợ nần khó trả
Hợp tác quân sự từng là trụ cột cốt lõi trong mối quan hệ giữa hai nước, đặc biệt mạnh mẽ dưới thời Hugo Chávez.
Vào năm 2009, Venezuela đã ký kết nhiều hợp đồng mua sắm vũ khí lớn với Nga, bao gồm xe tăng T-72 và hệ thống phòng không S-300.
Toàn bộ các thương vụ này đều được thực hiện thông qua các khoản tín dụng ưu đãi trị giá hàng tỷ USD từ phía Moscow.
Tuy nhiên, khi nền kinh tế Venezuela suy sụp dưới sức ép của các lệnh trừng phạt, khả năng trả nợ của họ đã gần như cạn kiệt. Đến năm 2017, tổng số nợ chính thức mà quốc gia này nợ Nga đã tăng vọt lên con số 3,5 tỷ USD.
Việc hoàn trả các khoản nợ này trở nên bất khả thi nếu không có những thỏa thuận chính trị đặc biệt đi kèm.
Tổng thống Vladimir Putin sau đó đã phải đồng ý trì hoãn các khoản thanh toán dự kiến trong giai đoạn từ năm 2024 đến 2027.
Đây được xem là một sự thừa nhận thực tế rằng quan hệ đối tác này được duy trì vì mục tiêu chiến lược hơn là lợi ích tài chính thuần túy. Với tình hình hiện tại, hy vọng thu hồi được những khoản nợ này đối với phía Nga là cực kỳ thấp.
Bài học cay đắng về tầm ảnh hưởng xa xôi
Nhà khoa học chính trị Abbas Galljamow nhận định rằng sự kiện tại Venezuela mang lại một bài học mang tính demifying (giải ảo) cho giới tinh hoa Nga.
Tốc độ sụp đổ nhanh chóng của chính quyền Maduro cho thấy các liên minh ở xa có thể mong manh đến mức nào khi bị cô lập.
Khi đối diện với một sức mạnh quyết đoán và có tổ chức, những cấu trúc tưởng chừng bền vững nhất cũng có thể tan rã. Đối với bộ máy an ninh và ngoại giao tại Moscow, Venezuela hiện nay chính là một lời cảnh báo đanh thép về các khoản đầu tư rủi ro.
Nhiều năm xây dựng ảnh hưởng và tiêu tốn hàng tỷ USD có thể bị xóa sạch không phải theo lộ trình, mà chỉ trong một khoảnh khắc địa chính trị.
Đây sẽ là kinh nghiệm xương máu buộc Nga phải thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận với các đồng minh quốc tế trong tương lai. Việc quá phụ thuộc vào mối quan hệ cá nhân với các lãnh đạo thay vì xây dựng hệ thống pháp luật bền vững đã bộc lộ lỗ hổng chết người.
Nga chắc chắn sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn về cái giá của việc gắn kết nguồn vốn quốc gia vào các chế độ thiếu ổn định. Bài toán kinh tế và chính trị tại Venezuela sẽ còn để lại dư chấn kéo dài trong các quyết sách của Điện Kremlin nhiều năm tới.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Nguồn: money.pl, Reuters
© 2026 | Tạp chí NƯỚC ĐỨC