Phía Mỹ kiên quyết phản đối mọi rào cản nhắm vào các tập đoàn quốc phòng của họ. Chính quyền của Tổng thống Donald Trump xem đây là chính sách mang tính bảo hộ và loại trừ một cách bất công đối với các doanh nghiệp Mỹ.
Nếu Châu Âu quyết tâm tách rời, Washington đe dọa sẽ xem xét lại các thỏa thuận thương mại quốc phòng hiện có. Điều này đồng nghĩa với việc các công ty EU có thể bị hạn chế tiếp cận các hợp đồng béo bở tại thị trường Mỹ.
Thực trạng phụ thuộc của thị trường vũ khí
Hiện nay, gần hai phần ba lượng vũ khí nhập khẩu của EU có nguồn gốc từ Hoa Kỳ. Con số này cho thấy sự phụ thuộc sâu sắc của hệ thống an ninh Châu Âu vào chuỗi cung ứng xuyên Đại Tây Dương.
Nỗi lo của Mỹ không chỉ nằm ở vấn đề kinh tế thuần túy. Đó là sự hoảng loạn khi nhận ra họ có thể mất đi quyền kiểm soát đối với một đối tác chiến lược quan trọng nhất.
Biểu đồ thể hiện tỷ trọng xuất khẩu vũ khí của các cường quốc trên thế giới trong những năm gần đây.
Đòn bẩy chiến lược mang tên tiêu chuẩn kỹ thuật
Trong nhiều thập kỷ qua, NATO vận hành theo mô hình lấy Mỹ làm trung tâm. Washington không chỉ cung cấp chiếc ô hạt nhân mà còn thiết lập các tiêu chuẩn về hậu cần, công nghệ cảm biến và vệ tinh.
Mọi hệ thống từ máy bay chiến đấu đến phần mềm chỉ huy tại Châu Âu đều đang gắn chặt với chuẩn Mỹ. Việc EU nỗ lực tự chủ công nghiệp quốc phòng chính là cách họ cố gắng giảm bớt sự lệ thuộc này.
Đối với Washington, đây là một tín hiệu cực kỳ nguy hiểm. Một khi Châu Âu tự sản xuất đủ lớn, Mỹ sẽ mất đi công cụ quan trọng nhất để định hình sức mạnh tổng thể quốc gia thông qua việc kiểm soát tiêu chuẩn khí tài.
Chốt chặn chiến lược và bài toán quyền lực
Dưới góc nhìn địa chính trị, các khu vực Tây Âu, Nam Âu và Đông Âu là những chốt chặn không thể thay thế của Mỹ. Đây là bàn đạp để Hoa Kỳ vươn tầm ảnh hưởng tới Bắc Phi, Bắc Cực và Trung Đông.
Để duy trì quyền lợi, Mỹ buộc phải trói buộc các đồng minh vào hệ sinh thái an ninh và công nghệ quân sự của mình. Tuy nhiên, những biến động từ cuộc chiến Ukraine và sự khó đoán của chính trường Mỹ đã khiến Châu Âu thay đổi tư duy.
Chính quyền của Thủ tướng Đức Friedrich Merz cùng các nhà lãnh đạo EU hiểu rằng an ninh của họ sẽ rất mong manh nếu hoàn toàn dựa vào Nhà Trắng. Họ đang thử nghiệm xây dựng một cực quyền lực bán tự chủ ngay trong lòng hệ thống phương Tây.
Thế tiến thoái lưỡng nan của cả hai phía
Dù muốn tự chủ, Châu Âu vẫn chưa đủ năng lực sản xuất để thay thế hoàn toàn nguồn cung từ Mỹ trong ngắn hạn. Ngược lại, Mỹ vẫn cần Châu Âu như một căn cứ công nghiệp mở rộng để duy trì quy mô sản xuất vũ khí toàn cầu.
Mối quan hệ này đang chuyển dần từ trạng thái bảo trợ sang mặc cả quyền lực đầy căng thẳng. Những mâu thuẫn nảy sinh bao gồm:
- Sự nghi ngờ lẫn nhau về cam kết an ninh dài hạn giữa hai bờ đại dương.
- Cuộc đua giành quyền kiểm soát tiêu chuẩn kỹ thuật quốc phòng trong tương lai.
- Áp lực cân bằng giữa chi phí quân sự và lợi ích kinh tế của các tập đoàn nội khối.
Đặc quyền của vị thế dẫn đầu
Cách tiếp cận của Tổng thống Donald Trump đang tạo ra một điểm nghẽn logic trong chính trị truyền thống. Ông đòi hỏi Châu Âu chi nhiều tiền hơn nhưng lại không muốn họ tự chủ để rồi Mỹ mất đi vị thế độc quyền.
Vị thế con đầu đàn không chỉ là việc hưởng lợi lớn nhất mà còn là trách nhiệm duy trì hệ thống ổn định. Quyền lực thực sự không chỉ thể hiện qua con số mà phải bằng cách dùng nguồn lực để củng cố tầm ảnh hưởng tuyệt đối.
Suốt 75 năm qua, các đời Tổng thống Mỹ đều nỗ lực duy trì sự ảnh hưởng này. Tuy nhiên, những bước đi tự chủ hiện nay của Châu Âu đang khiến Washington cảm thấy bất an hơn bao giờ hết.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
© 2026 | Tạp chí NƯỚC ĐỨC
